بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران — نقش و وظایف

بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران نهاد ناظر و تنظیم‌کننده صنعت بیمه کشور است که در سال ۱۳۵۰ به موجب قانون تأسیس آن ایجاد شد. این نهاد به‌عنوان مرجع رسمی نظارت بر فعالیت شرکت‌های بیمه در ایران فعالیت می‌کند و زیر نظر وزرات امور اقتصادی و دارایی گزارش می‌دهد. مقر اصلی بیمه مرکزی در تهران قرار دارد و در تمام امور مربوط به صدور، تمدید، خسارت و نظارت بر شرکت‌های بیمه مرجع نهایی است.

وظایف اصلی بیمه مرکزی شامل صدور مجوز فعالیت شرکت‌های بیمه، نظارت بر سلامت مالی و فنی آن‌ها، تدوین آیین‌نامه‌های اجرایی، تعیین نرخ پایه بیمه‌های اجباری، حفظ حقوق بیمه‌گذاران و رسیدگی به شکایات است. این نهاد همچنین مسئول توسعه ضریب نفوذ بیمه، ارتقای شفافیت صنعت بیمه و هماهنگی با نهادهای بین‌المللی بیمه‌ای است.

بیمه مرکزی بر تمامی شرکت‌های بیمه فعال در ایران نظارت مستمر دارد. این نظارت شامل بررسی گزارش‌های مالی فصلی، حسابرسی مستقل، بررسی نسبت‌های مالی و توان پرداخت خسارت، نظارت بر رزروهای فنی، کنترل ترکیب سرمایه‌گذاری و ارزیابی ریسک است. در صورت تخلف یا ناتوانی شرکت بیمه، بیمه مرکزی می‌تواند مجوز را تعلیق یا ابطال نماید و در موارد ضروری تصدی شرکت را بر عهده بگیرد.

بیمه مرکزی نرخ‌های پایه بیمه‌های اجباری از جمله بیمه شخص ثالث، بیمه درمان پایه و بیمه آتش‌سوزی منازل مسکونی را تعیین و ابلاغ می‌کند. شرکت‌های بیمه موظف به رعایت این نرخ‌ها هستند و در بیمه‌های غیراجباری می‌توانند در چارچوب آیین‌نامه‌ها رقابت داشته باشند. نرخ‌ها بر اساس مطالعات اکچری، آمار خسارت و تورم تعیین می‌شوند و به‌صورت سالانه به‌روزرسانی می‌گردند.

حفظ حقوق بیمه‌گذاران یکی از وظایف اصلی بیمه مرکزی است. این نهاد معاونت رسیدگی به شکایات را برای رسیدگی به اختلافات میان بیمه‌گذاران و شرکت‌های بیمه تأسیس کرده است. بیمه‌گذاران می‌توانند شکایات خود را در زمینه تأخیر پرداخت خسارت، رد غیرموجه خسارت، صدور ناقص بیمه‌نامه و تخلفات شرکت بیمه به‌صورت برخط یا حضوری ثبت کنند. بیمه مرکزی موظف است ظرف مهلت قانونی به شکایات رسیدگی نماید.

بیمه مرکزی چندین سامانه برخط برای شفافیت و تسهیل فرایندهای بیمه‌ای راه‌اندازی کرده است. سامانه اینمیبا (سامانه جامع اطلاعات بیمه‌ای) امکان استعلام اعتبار بیمه‌نامه، ثبت شکایت و پیگیری وضعیت خسارت را فراهم می‌کند. سامانه صدور برخط بیمه‌نامه، سامانه گزارش‌گیری صنعت بیمه و سامانه نرخ‌گذاری از دیگر زیرساخت‌های دیجیتال این نهاد هستند که در راستای توسعه صنعت بیمه دیجیتال در ایران فعالیت می‌کنند.